بیماری پرتس چیست؟

آیا تا به حال متوجه شده ‌اید کودکتان بدون دلیل مشخصی شروع به لنگیدن می‌ کند یا از درد پا کلافه شده باشد؟

یکی از بیماری های کمتر شناخته شده، اما مهم در دوران کودکی، بیماری پرتس می باشد که می تواند بسیار بی سر و صدا مفصل ران کودک را مختل کند. اگر شما هم از آن دسته والدین همیشه نگران هستید، با ما همراه باشید تا با این بیماری بیشتر آشنا شوید.

این مقاله برای شماست اگر:

• متخصص ارتوپد هستید.
• پدر و مادری نگران هستید.
• کودک شما هنگام بازی های پرشی اذیت می شود.
• متوجه لنگیدن کودکتان هنگام راه رفتن شده اید.
• فیزیوتراپیست هستید و در زمینه توانبخشی کودکان فعالیت می کنید.
• و…

بیماری پرتس چیست؟

بیماری پرتس یک اختلال نادر در کودکان است که در آن، به طور موقت، خون رسانی به سر استخوان ران صورت نمی گیرد و با نکروز آواسکولار یا مرگ سلول های استخوانی همراه می باشد.

این بیماری اغلب در کودکان بین 4 تا 10 سال بروز پیدا می کند. جالب است بدانید بیماری پرتس در پسربچه ها 4 تا 5 برابر بیشتر از دخترها اتفاق می افتد. در برخی از کودکان نیز، ممکن است هر دو مفصل درگیر شوند و نیاز است برای درمان فوری به متخصص استخوان و مفاصل در شیراز مراجعه کنید.

مراحل پیشرفت بیماری پرتس

قبل از هر چیز، بهتر است با مراحل پیشرفت این بیماری بیشتر آشنا شوید.

1-مرحله اول در پیشرفت بیماری پرتس، مرحله نکروز است.

در این مرحله، خون رسانی به سر استخوان ران یا کم می شود یا کاملاً قطع می شود و سلول های استخوانی شروع به مردن می کنند.

در این مرحله، سر استخوان ضعیف و شکننده شده و علائمی مانند لنگیدن بدون درد و یا درد خفیف در ناحیه ران و زانو و همچنین، کاهش دامنه حرکتی زانو را در مدت چندین ماه مشاهده می کنید.

2-دومین مرحله پیشرفت بیماری پرتس، تکه تکه شدن یا خردشدگی می باشد.

در این مرحله بدن شروع به جذب استخوان مرده کرده و استخوان جدید به تدریج جایگزین می شود. سر استخوان ران نیز ممکن است شکل طبیعی خود را از دست بدهد. به مدت 1 تا 2 سال ممکن است کودکتان درد بیشتری حس کند و میزان التهاب و لنگیدن آن واضح تر باشد.

3-بازسازی یا استخوان سازی مجدد، سومین مرحله پیشرفت بیماری پرتس می باشد.

در این مرحله، جریان خون مجدداً به مفصل باز می گردد و استخوان جدید و سالم جایگزین می شود. اگر درمان کودک را به درستی دنبال کنید، احتمال برگشت مفصل ران به حالت اولیه و طبیعی بیشتر است. مدت 1 تا 3 سال زمان می برد تا سر استخون ران مجدداً شروع به شکل گیری کند.

4-مرحله چهارم پیشرفت بیماری پرتس، مرحله ترمیم است.

مرحله ترمیم یا بازمدل سازی، آخرین مرحله از بیماری پرتس می باشد. در این مرحله سر استخوان به تدریج تثبیت شده و به شکل نهایی در می آید. البته در نظر داشته باشید که بسته به شدت بیماری و سن کودکتان، ممکن است استخوان به شکل کروی و طبیعی برگردد و یا کمی صاف شده و تغییر شکل پیدا کند.

مرحله آخر، بسیار اهمیت دارد و تا زمانی که رشد استخوان کامل شود ادامه دارد و آینده حرکتی کودک را تعیین می کند.

علت بروز بیماری پرتس

علت اصلی بروز بیماری پرتس هنوز به طور کامل مشخص نشده است اما در نتیجه آن، جریان خون به سر استخوان ران قطع یا به صورت موقت کم می شود. برخی از پزشکان، ژنتیک را علت بیماری می دانند.

با این حال ممکن است

• اختلالات انعقادی خون
• اختلالات هورمونی
• عوامل محیطی

نیز از علل ایجاد بیماری پرتس در کودکان باشد و خطر بروز بیماری را افزایش دهند.

علائم و نشانه ‌های بیماری پرتس

در جدول زیر به بررسی علائم و نشانه های بیماری پرتس می پردازیم:

تشخیص بیماری پرتس

برای تشخیص بیماری پرتس، متخصص تعویض مفصل زانو با استفاده از معاینات بالینی و تصویر برداری پی به بیماری می برد. از آنجا که این بیماری در کودکان بروز می کند و علائم اولیه آن ممکن است مشابه دیگر بیماری ها باشد، بهتر است در اولین فرصت برای تشخیص بیماری به متخصص مراجعه کنید.

به طور کلی پزشک از طریق راه های زیر بیماری را تشخیص می دهد.

1-تشخیص بالینی بیماری پرتس

پزشک به مواردی مانند لنگیدن کودک، محدودیت حرکتی مفصل ران، درد در ران یا زانوی کودک در زمان راه رفتن، ضعف عضلانی یا لاغری عضلات ران و باسن کودک می تواند تا حدودی بیماری را تشخیص دهد.

2- تشخیص بیماری پرتس با تصویربرداری

مهم ترین مرحله در تشخیص بیماری، روش های تصوری برداری است.

• اولین روش تشخیص رادیو گرافی با اشعه ایکس می باشد. پزشک تغییر شکل سر استخوان ران و کاهش تراکم استخوان را برررسی می کند.
• برای تشخیص نکروز و مرگ سلول استخوانی پزشک درخواست ام آر آی دارد.
• در مواردی ممکن است سی تی اسکن نیز انجام شود تا پزشک جزئیات بیشتری از ساختار استخوان ران را ببیند.

روش‌های درمان بیماری پرتس

برای درمان بیماری پرتس، پزشک متخصص از روش های غیر جراحی و در مواردی روش های جراحی استفاده می کند.

در جدول زیر خلاصه ای مفید از روش های جراحی را به شما ارائه می دهیم:

به نقل از سایت orthoinfo

هدف از درمان، تسکین علائم دردناک، محافظت از شکل سر استخوان ران و بازیابی حرکت طبیعی مفصل ران است. در صورت عدم درمان، سر استخوان ران می‌تواند تغییر شکل دهد و به خوبی در حفره استابولوم (حفره لگن) قرار نگیرد، که می‌تواند منجر به مشکلات بیشتر مفصل ران در بزرگسالی، مانند شروع زودهنگام آرتروز شود.

نکات مراقبتی تا زمان بهبود بیماری پرتس

توجه به نکات زیر کمک می کند تا کودک شما بهتر بتواند این بیماری را پشت سر بگذارد.

1-دقت داشته باشید که کودکتان بازی هایی که پرش زیاد دارند را کمتر انجام دهد و دویدن و پریدن او کمتر باشد تا فشار زیادی به مفصل ران وارد نشود.

2- تمرینات کششی و تقویتی مفصل ران و عضلات لگن را طبق برنامه ای که فیزیوتراپیست به شما ارائه می دهد، به درستی و به صورت کامل انجام دهید تا دامنه حرکتی و قدرت عضلانی کودکتان حفظ شود.

3-استفاده از بریس یا آتل می تواند کمک کننده باشد و کمک می کند تا سر استخوان در محل صحیح خود باقی بماند و تغییر شکل کمی داشته باشد.

4- داروهای مسکن و ضد درد و التهاب را فقط با تجویز پزشک مصرف کنید. مصرف این داروها کمک می کند تا فعالیت های سبک و جلسات فیزیوتراپی را راحت تر سپری کند.ورزش‌ها و حرکات اصلاحی بیماری پرتس

انجام تمرینات زیر می تواند دامنه حرکتی کودک را بهبود دهد، عضلات او را نیز تقویت کند و در نهایت، مفصل ران تغییر شکل خاصی نداشته باشد.

1-یکی از ورزش‌ها و حرکات اصلاحی بیماری پرتس، کشش مفصل ران می باشد.

هدف از انجام این ورزش، باز کردن مفصل ران و حفظ دامنه حرکتی آن است. نحوه انجام آن به این صورت است که کودک باید به پشت دراز بکشد و پای خود را به آرامی به سمت خارج ببرد.

2-کشش همسترینگ از دیگر ورزش‌ها و حرکات اصلاحی بیماری پرتس می باشد.

در این حرکت کودک به صورت نشسته یا درازکش، پای خود را به آرامی بالا می آورد و نگه می دارد. این ورزش کمک می کند تا فشار روی ران کاهش پیدا کند و انعطاف زانو و لگن نیز حفظ شود.

3- حرکت پل یکی دیگر از ورزش‌ها و حرکات اصلاحی بیماری پرتس به شمار می رود.

این ورزش به تقویت عضلات لگن و ران و کاهش فشار روی مفصل ران کمک می کند. نحوه انجام این حرکت به این صورت است که کودک به پشت دراز کشیده، زانو های خم و پا ها روی زمین قرار دارد و باسن خود را به آرامی بالا برده و نگه می دارد.

4-از جمله ورزش‌ها و حرکات اصلاحی بیماری پرتس، تمرینات چرخش داخلی و خارجی ران می باشد.

این ورزش کمک می کند تا حرکات چرخشی مفصل حفظ شود و از خشکی مفصل جلوگیری می کند. برای انجام آن، کافیست کودک نشسته یا درازکش باشد و پای درگیر را به آرامی به داخل و خارج بچرخاند.

5-تمرینات تعادلی از دیگر ورزش‌ها و حرکات اصلاحی بیماری پرتس می باشد.

کودک روی سطح صاف یا نیمکت کم ارتفاع راه می رود و تمرینات تعادلی انجام می دهد. این ورزش به عملکرد طبیعی راه رفتن کودک و تعادل عضلات لگن او کمک می کند.

6-شنا و فعالیت های آبی از دیگر ورزش‌ها و حرکات اصلاحی بیماری پرتس می باشد.

شنا کردن از فشار روی مفصل ران می کاهد و بدون آسیب رساندن به استخوان، عضلات را تقویت می کند. در تمام مراحل بیماری، شنا کردن می تواند کمک کننده باشد.

عوارض درمان‌ نشدن بیماری پرتس

از جمله عوارض درمان‌ نشدن بیماری پرتس می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1-کودک ممکن است ضعف و تحلیل عضلانی را تجربه کند و تعادل حرکتی خود را از دست بدهد.

2-از مهم ترین عوارض درمان‌ نشدن بیماری پرتس، تغییر شکل دائمی مفصل سر استخوان ران می باشد.

3- یکی از عوارض درمان‌ نشدن بیماری پرتس، افزایش ریسک آرتروز زودرس لگن می باشد که در بزرگسالی تجربه می کند.

4- عوارض درمان‌ نشدن بیماری پرتس می تواند موجب شود تا سنین بزرگسالی، لنگیدن پا ادامه به دلیل تغییر سر استخوان ادامه پیدا کند.

5-در صورت درمان نشدن بیماری، مفصل ران سفت شده و دامنه حرکتی کودک محدود می شود و ممکن است در دویدن، نشستن یا خم شدن مشکل داشته باشد.