DJD یا سایش غضروف مفصلی چیست و چگونه درمان می شود؟

آیا احساس می ‌کنید زانوها یا مفاصل‌ شما هر روز سخت‌ تر حرکت می‌ کنند؟ درد مفصل فقط بخشی از زندگی نیست. ممکن است نشانه ‌ای از سایش غضروف یا DJD باشد. اگر نمی دانید DJD یا سایش غضروف مفصلی چیست؛ این مقاله را تا انتها بخوانید.

این مقاله برای شماست اگر:

• بالا رفتن از پله برایتان دشوار شده است.
• سالمند هستید یا پدر و مادری مُسن دارید.
• متخصص ارتوپد در شیراز یا فیزیوتراپیست هستید.
• ورزشکار هستید و از آسیب های احتمالی بی اطلاع هستید.
• و…

آرتروز و سائیدگی زانو DJD

بیماری آرتروز را ممکن است با نام دیگر آن، ” سائیدگی مفاصل” نیز شنیده باشیم. این عارضه در هر سنی ممکن است رخ دهد، اما اغلب در افراد بالاتر از 65 سال دیده می شود. آرتروز شایع ترین نوع آرتریت یا التهاب مفاصل می باشد. پیش از اینکه بدانیم DJD چیست؟ ابتدا کمی با ساختار زانو آشنا شویم.

بزرگترین مفصل سینوویال بدن، مفصل زانو می باشد که از اتصال سه استخوان اصلی یعنی ران (فمور)، ساق (تیبیا) و کشکک (پاتلا) شکل می گیرد. انتهای این استخوان ها را لایه ای صاف و مقاوم به نام غضروف هیالین می پوشاند و کمک می کند تا استخوان ها بتوانند حرکتی نرم و بدون اصطکاک داشته باشند.

منیسک داخلی و منیسک خارجی، دو غضروف هلالی شکلی هستند که بین استخوان ران و ساق قرار گرفته و علاوه بر کاهش و جذب فشار، به پایداری مفصل نیز کمک می کنند.

مجموعه ای از رباط ها مانند رباط صلیبی قدامی و رباط صلیبی خلفی،  استخوان ها را در جای خود ثابت نگه داشته و مانع از حرکات غیر طبیعی می شوند. تمامی این اجزا را لایه ای محکم به نام کپسول مفصلی می پوشاند.

اما اگر می خواهید بدانید غضروف مفصلی چیست؟ در دو انتهای استخوان ها، بافت انعطاف پذیر غضروف مفصلی وجود دارد که سطح مفصل را پوشش می دهد. غضروف مفصلی به همراه مایع سینوویال (مایع مفصلی و ماده ای غلیظ و لزج) اصطکاک مفصل را کاهش داده و کمک می کنند تا حرکت روانی داشته باشد و نقش بسیاری در سلامت مفصل خواهد داشت.

با افزایش سن و افزایش فشار بیش از حد به زانو، این غضروف ها دچار فرسایش و سائیدگی می شوند. تکه های غضروف جدا شده در فضای مفصلی شناور باقی مانده و به مرور زمان، خاصیت لغزندگی و ارتجاعی غضروف کاهش یافته و در حرکت استخوان ها مشکل ایجاد می کند.

در نهایت، به بیماری آرتروز مبتلا خواهید شد و ” سائیدگی زانو ” مهم ترین دلیل بروز این عارضه می باشد. در ادامه در مورد اینکه  Djd در پزشکی چیست و راه های درمان آن چیست، بیشتر خواهیم خواند.

DJD در زانو چیست؟

اگر می خواهید بدانید Djd مخفف چیست، باید گفت؛ مخفف Degenerative Joint Disease می باشد که در فارسی به بیماری تحلیل برنده مفاصل ترجمه شده و در اصطلاح پزشکی، همان آرتروز یا استئوآرتریت می باشد.

در این عارضه، غضروف های محافظ مفصل به تدریج فرسوده شده و از بین رفتن غضروف ها، منجر به افزایش اصطکاک بین استخوان ها شده و علائمی مانند درد زانو، خشکی مفصل، التهاب و محدودیت حرکتی را تجربه خواهید کرد.

بیماری استئوآرتریت بیشتر در افراد مسن دیده می شود، اما به این معنی نمی باشد که  جوانان به این عارضه مبتلا نخواهند شد.  این بیماری می تواند به دلیل آسیب‌ دیدگی‌ های ورزشی، اضافه وزن یا فشار مداوم بر زانو خود را نشان دهد. در هر صورت، این بیماری مزمن بوده و در صورت عدم درمان، در راه رفتن یا بالا رفتن از پله دچار مشکل خواهید شد.

علائم  Djdدر زانو چیست؟

در افراد مختلف، علائم DJD در زانو متفاوت می باشد و شدت مختلفی را در بیماران مشاهده کنیم.

برخی از علائم مشترک  این عارضه را در این بخش با یکدیگر مرور خواهیم کرد:

1-شایع ترین علائم DJD در زانو، درد مفصل زانو می باشد.

احساس درد در زانو که معمولاً در زمان حرکت، فعالیت بدنی یا پس از پیاده روی طولانی، از علائمی است که اغلب بیماران، آن را تجربه خواهند کرد.

2-از دیگر علائم DJD در زانو، خشکی و سختی مفصل می باشد.

ممکن است پس از یک استراحت طولانی و یا پس از بیدار شدن در صبح، مفصل به سختی حرکت کند و خشکی زانو را احساس کنید.

3-یکی از علائم DJD در زانو تورم و التهاب در زانوها می باشد.

بسیاری از بیماران حس می کنند زانو داغ یا متورم شده، این داغ بودن به دلیل التهاب بافت های اطراف مفصل می باشد.

4-کاهش دامنه حرکتی از دیگر علائم DJD در زانو می باشد.

بر اثر بروز این عارضه ممکن است به مرور زمان، توانایی خم و راست کردن زانو ها را نداشته باشید و در نشستن یا بالا رفتن از پله دچار مشکل شوید.

5-ممکن است علائم DJD در زانو را به صورت صدایی تق تق تجربه کنید.

در بیماران مبتلا به DJD، ممکن است زانو صدا بدهد، یا حس کنند که استخوانها روی هم سائیده شده اند.

تغییرات DJD در زانو

در بیماری آرتزوز، ساختار و عملکرد زانو دچار تغییراتی می شود که در این بخش به بررسی آن می پردازیم:

1-غضروفی که وظیفه جذب فشار و روان کردن حرکت مفصل را بر عهده دارد، به مرور زمان، نازک شده و از بین می رود.

2-در اطراف مفصل، استخوان های اضافی به نام استئوفیت ها یا زائده های استخوانی تشکیل شده که منجر به درد، التهاب و محدودیت در حرکت می شوند.

3-فاصله طبیعی بین استخوان های ران کاهش یافته و منجر به افزایش اصطکاک و در نهایت، آسیب به بافت های مفصلی می  شود.

4-به دلیل درد و محدودیت حرکتی، فعالیت عضلات کاهش یافته و به مرور زمان، دچار ضعف و کاهش قدرت عضلانی می شوند.

درمان DJD زانو

در جدول زیر با روش های درمان djd زانو آشنا می شویم.

پیشگیری از DJD زانو

اگرچه نمی توانیم به طور کامل مانع از بروز آرتروز زانو شویم، اما با مدیریت  درمان djd زانو و همچنین اطلاع از اینکه DJD چیست و البته با رعایت نکات پیشگیرانه، می ‌توانیم از پیشرفت بیماری جلوگیری کنیم و زندگی روزمره را راحت تر سپری کنیم.

در ادامه توجه شما را به نکات پیشگیری از DJD زانو جلب می کنیم:

1-برای پیشگیری از DJD زانو، وزن خود را کنترل کنید، کنترل وزن، فشار وارد شده بر زانو و مفاصل را کاهش می دهد.

2-ورزش هایی مانند یوگا، شنا، پیاده روی و دوچرخه سواری به تقویت عضلات و حفظ تحرک مفصل کمک می کنند.

3-فعالیت هایی را که فشار زیاد و ضربه به زانو وارد می کنند، را تا حد امکان انجام ندهید.

4-از کفش های مناسب که فشار وارد شده به مفاصل را کاهش می دهند، استفاده کنید.

5-زمان بلند کردن اجسام یا فعالیت فیزیکی، اصولی عمل کنید تا مفاصل آسیب نبینند.

6-برای پیشگیری از آسیب های ورزشی، از تجهیزات حفاظتی استفاده کنید.

علل ساييدگی زانو

گرچه، ساییدگی زانو به دلایل متعددی رخ می دهد، در این بخش به بررسی رایج ترین علل ساییدگی زانو می پردازیم:

• ساییدگی زانو می تواند ژنتیکی باشد.
• افزایش سن یکی از شایع ترین علل ساييدگی زانو می باشد.
• خانم ها نسبت به آقایان بیشتر به این عارضه مبتلا می شوند.
• چاقی می تواند از مهم ترین علل ساييدگی زانو باشد، چرا که فشار روی زانو و ران را افزایش می دهد.
• برخی مشاغل که نیاز به ایستادن یا نشستن های طولانی مدت هستند یا مجبور به استفاده زیاد از پله باشید، باعث ساییدگی زانو می شوند.
• صدمات ناشی از ورزش و تصادفات می تواند به پارگی منیسک یا لیگامان ها منجر شده و در نهایت، مبتلا به عارضه ساییدگی زانو شوید.
• مشکلاتی مانند اختلاف در طول پاها یا عدم توازن در ساختار مفصل، فشار غیر طبیعی روی زانو ایجاد کرده و احتمال ساییدگی زانو افزایش می یابد.

علائم ساییدگی زانو

در جدول زیر به صورت خلاصه مروری بر علائم ساییدگی زانو خواهیم داشت:

درجات ساییدگی زانو

قبل از تعویض مفصل زانو در شیراز و یا هر روش درمانی دیگری، متخصص با آرتروسکوپی، شدت ساییدگی را تشخیص می دهد. آرتروسکوپی نوعی روش جراحی ساده و کم تهاجم می باشد  که بدون ایحاد برش های بزرگ روی پوست و بافت های نرم، جراح با یک دوربین کوچک جراحی وارد مفصل شده و وضعیت غضروف و ساختار داخلی مفصل را بررسی می کند

به طور کلی، ساییدگی زانو به چهار درجه تقسیم می ‌شود:

• ساییدگی زانو درجه ۱ (مشکوک)

تغییرات اولیه غضروف مانند ایجاد فیشر یا شکاف کوچک در سطح غضروف مشاهده می ‌شود.

• ساییدگی زانو درجه ۲ (خفیف)

در این نوع ساییدگی، ضخامت غضروف کاهش یافته و احتمال شروع شکستگی استخوان زیر غضروف وجود دارد.

• ساییدگی زانو درجه ۳ (متوسط)

در این درجه از ساییدگی، غضروف به طور متناوب از بین رفته و شکستگی‌ های بیشتری در استخوان رخ می ‌دهد.

• ساییدگی زانو درجه ۴ (شدید

در این مرحله، غضروف تقریباً از بین رفته و استخوان زیر غضروف (ساب‌کُندرال) بیرون می ‌زند.

درمان ساییدگی زانو

همانطور که اشاره شد، ساییدگی زانو یا استئوآرتریت، قابل بازگشت یا ترمیم نمی باشد اما با روش های درمانی زیر می توانیم پیشرفت آن را کنترل کرده و از شدت التهاب ناشی از آن کم کنیم.

1-یکی از روش های درمان ساییدگی زانو، دارو درمانی است.

برای کاهش درد و التهاب مفصل، متخصص یکی از داروهای زیر را به شما تجویز می کند:

• پزشک ممکن است کورتیکواستروئید (کورتیزون) را به مفصل زانو تزریق کند تا التهاب و درد کاهش پیدا کند.
• داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی مانند دیکلوفناک، ایبوپروفن و ناپروکسن نیز تجویز می شود.
• برای کاهش دردهای خفیف تا متوسط، استامینوفن تجویز می شود.
• برای مدیریت درد مزمن، دولوگزتین می تواند کمک کننده باشد.

2-یک روش درمان ساییدگی زانو، ورزش و کنترل وزن می باشد.

یکی از مؤثرترین راهکار ها برای کنترل علائم ساییدگی زانو، ورزش منظم و کنترل وزن می باشد. فعالیت ‌های ورزشی به تقویت عضلات اطراف زانو کمک می کنند و نقش محافظتی را برای مفصل دارند.

برخی از تمرینات مفید و کمک کننده برای درمان ساییدگی زانو عبارتند از:

• اسکات با کمک صندلی
• اسکات کنار دیوار
• حرکت پله یا استپ‌آپ
• قرارگیری روی پنجه پا
• بلند کردن پا در حالت نشسته یا درازکش
• حرکات کششی عضله چهارسر ران، ساق پا و همسترینگ

3-کاردرمانی و فیزیوتراپی روش دیگر برای درمان ساییدگی زانو است.

فیزیوتراپی و کاردرمانی علاوه بر اینکه درد و التهاب را کاهش می دهند، در عملکرد زانو تأثیر مثبت بسیاری خواهند داشت. تمرینات تقویتی، کششی و استفاده صحیح از مفصل از جمله راهکارهای درمانی می باشند.

فواید فیزیوتراپی زانو

اگر درد یا مشکلات حرکتی در زانو دارید، فیزیوتراپی می ‌تواند یکی از بهترین روش ها برای درمان شما باشد. برخی از فواید فیزیوتراپی زانو عبارتند از:

1-در صورت پیگیری منظم جلسات فیزیوتراپی از درد مفصل خود تا حد زیادی، کم خواهید کرد.

 2-اگر زانوی شما متورم شده باشد، با کمک فیزیوتراپی، می توانید شدت التهاب و ورم را به مرور کاهش دهید.

3- فیزیوتراپی به شما کمک می کند تا عضلات اطراف زانوهایتان تقویت شده و از فشار وارد شده بر مفصل هایتان کاسته شده و وزن خود را بهتر تحمل کنید و در نتیجه، حرکات شما روان تر خواهد شد.

4-از آنجا که درد یا ضعف در ناحیه زانو می تواند راه رفتن شما را تحت تأثیر قرار دهد، با کمک فیزیوتراپی، تعادل و راه رفتن شما اصلاح می شود.

5-بهترین نتیجه ای که می توانید از تمرینات فیزیوتراپی دریافت کنید، بهبود فعالیت های روزمره است. پس از دنبال کردن منظم جلسات، راه رفتن، نشستن و بالا رفتن از پله برایتان راحت تر می شود.

فیزیوراپی زانو با لیزر

فیزیوتراپی زانو با لیزر یکی از روش ‌های نوین و مؤثر برای کاهش مشکلات زانو به شمار می رود. اگر از دردهای مزمن یا التهاب زانو رنج می ‌برید، لیزرتراپی می ‌تواند به کنترل درد، کاهش ورم و حتی تسریع روند ترمیم بافت‌ های آسیب‌ دیده تان کمک کند.

از آنجا که لیزرتراپی روشی غیرتهاجمی است، با تحریک سلول ‌ها،  کمک می کند تا عملکرد زانوها بهبود پیدا کند و  سریع تر بتوانید به روال زندگی عادی خود باز گردید.

دستگاه فیزیوتراپی زانو

فیزیوتراپیست از دستگاه های مختلفی برای فیزیوتراپی زانو و درمان مشکلات زانو استفاده می کند. هر یک از این دستگاه ها نقش ویژه ای بر عملکرد شما دارند.

1-با استفاده از دستگاه تحریک الکتریکی ( TENS و  FES) درد را کنترل کرده و به تقویت و انقباض عضلات زانو کمک می کند.

2- با استفاده از دستگاه CPM به افرادی که به تازگی جراحی زانو انجام داده اند، کمک می کنند تا دامنه حرکتی بهبود پیدا کند.

3- با استفاده از تکار تراپی، جریان خون بهبود پیدا کرده و بافت های آسیب دیده ترمیم می شوند.

4-برای کاهش التهاب و بهبود گردش خون در ناحیه زانو از دستگاه اولتراسوند نیز استفاده می شود.

5-برای آرام سازی عضلات و کاهش خشکی مفاصل، از گرمای سطحی یا هات پک استفاده می شود.

6-از لیزرتراپی برای کاهش درد و تسریع روند ترمیم بافت ها استفاده می شود.

7-با کمک مگنت تراپی، بافت ها ترمیم شده و التهاب کاهش پیدا می کند.

8-برای افزایش قدرت عضلات زانو از دستگاه فاردیک استفاده می شود.

مگنت تراپی چگونه به درمان زانو درد کمک می‌کند؟

اگر به دنبال راهی غیرتهاجمی برای کاهش درد زانو هستید، مگنت تراپی می ‌تواند گزینه ‌ای مؤثر باشد. در این روش با تحریک ترمیم و جوان ‌سازی بافت‌ های آسیب ‌دیده، به تکثیر سلول ‌ها و گشاد شدن عروق خونی کمک می شود و التهاب اطراف زانو کاهش پیدا می کند.

همچنین، مگنت تراپی کمک می کند تا مویرگ‌ های کوچک باز شده و خون ‌رسانی در ناحیه زانو افزایش پیدا کند و از شدت درد کاسته و عملکرد مفاصل را بهبود دهد.