آرتروز لگن؛ علت، علائم، تشخیص و روش های درمان قطعی

1-اولین مرحله تشخیص آرتروز، بررسی تاریخچه پزشکی بیمار است.

در اولین مرحله برای تشخیص آرتروز لگن، متخصص ارتوپد، با مطرح کردن پرسش هایی اطلاعات دقیقی درباره وضعیت بیمار به دست آورد. این پرسش ها بیشتر در مورد علائمی مانند:

• درد در ناحیه لگن یا ران
• خشکی و سفتی مفصل
• محدودیت حرکتی به ‌ویژه هنگام نشستن یا راه رفتن
• صدا دادن مفصل هنگام حرکت

می باشد.

2-دومین مرحله تشخیص آرتروز لگن، معاینه فیزیکی لگن و ران می باشد.

ارتوپد پس از بررسی شرح حال بیمار، با معاینه فیزیکی، عملکرد مفصل را ارزیابی می کند. در این مرحله با بررسی:

• دامنه حرکتی مفصل لگن
• درد یا حساسیت هنگام لمس یا حرکت دادن مفصل
• علائم غیرطبیعی مانند خشکی یا صدا دادن مفصل

به شدت محدودیت حرکتی بیمار پی می برد.

3-سومین مرحله در تشخیص آرتروز لگن، تصویر برداری پزشکی می باشد.

ارتوپد برای تشخیص دقیق آرتروز لگن، از روش های تصویربرداری استفاده می کند. برخی از مهم ترین تصویر برداری های مهم به شرح زیر می باشد:

• از اشعه ایکس برای شناسایی تغییرات ساختاری مانند باریک شدن فضای مفصلی، وجود خارهای استخوانی و تحلیل غضروف استفاده می شود.
• در مواردی که متخصص به آسیب های بافت نرم یا غضروفی مشکوک باشد، درخواست MRI از بیمار را دارد.

4- مرحله چهارم از تشخیص آرتروز لگن، آزمایش های تکمیلی است.

اگر پزشک به وجود بیماری‌ های دیگر مانند التهاب مفصلی یا عفونت مشکوک باشد، درخواست آزمایش خون دارد و به التهاب و عفونت ها پی می برد.

آرتروز لگن می‌تواند به آرتروز ران منجر شود؟

آرتروز لگن و ران دو بیماری مجزا هستند و هر کدام مفاصل مختلفی را درگیر می کنند، اما جالب است بدانید ارتباط غیر مستقیمی بین آنها وجود دارد.

در صورتی که مفصل لگن دچار آرتروز شود، دامنه حرکتی تان کاهش پیدا کرده و فشار بیشتری بر مفصل ران ها وارد می شود. از آنجا که این دو مفصل در حرکات بدن بسیار مؤثر هستند، اختلال در عملکرد مفصل لگن، می تواند در مفصل ران نیز، مشکل ایجاد کند.

از طرفی، محدودیت ‌های حرکتی ناشی از آرتروز لگن معمولاً فرد بیمار را وادار به تغییر الگوی حرکتی می ‌کند تا درد کاهش یابد. در نهایت، این تغییرات حرکتی به مرور فشار غیرطبیعی بر مفصل ران وارد کرده و احتمال بروز مشکلات مشابه در ناحیه ی ران را افزایش می ‌دهد و بیماران مبتلا به آرتروز لگن، در مفصل ران خود نیز احساس درد و ناراحتی می کنند.

آرتروز لگن فقط در افراد مسن رخ می ‌دهد؟

آرتروز لگن محدود به سن خاصی نیست و اگرچه بیشتر در سالمندان دیده می ‌شود، اما جوانان نیز در معرض خطر قرار دارند. در صورتی که به علائم اولیه، کنترل وزن، پیشگیری از آسیب ‌های ورزشی و پیگیری منظم وضعیت مفاصل توجه داشته باشید، می‌توانید خطر ابتلا به آرتروز لگن را کاهش دهید.

عوامل متعددی منجر به بروز بیماری در جوانان می شود که در زیر به آنها اشاره کرده ایم:

1-آسیب های قبلی و شکستگی ها، تصادفات و آسیب های ورزشی در جوانان می تواند به مرور زمان موجب تحلیل غضروف لگن شده و احتمال بروز آرتروز را افزایش دهد.

2-اگر در خانواده سابقه آرتروز وجود داشته باشد، بیشتر در معرض آرتروز لگن خواهید بود.

3-مشکلاتی مانند آرتریت روماتوئید و دیگر بیماری های التهابی و خود ایمنی در جوانان، می تواند به مفصل لگن نیز آسیب وارد کند.

4-در برخی از جوانان ممکن است به دلیل وزن بالا، فشار بسیاری بر مفصل لگن وارد شود و روند تخریب غضروف افزایش یابد.

ورزش مناسب برای آرتروز لگن

اگر  درد آرتروز شما را اذیت می کند، با ورزش کردن و فعالیت بدنی می توانید از شدت علائم بیماری کاهش دهید. متخصص ارتوپد یا فیزیوتراپیست دو دسته از ورزش ها را به شما آموزش می دهند که تاثیرات مثبت بسیاری بر عضلات اطراف لگن داشته و انعطاف پذیری مقصل را افزایش می دهند و در نهایت، توان حرکتی شما بهبود پیدا خواهد کرد.

ورزش های کششی مناسب برای درمان آرتروز لگن به شرح زیر است:

درست است که هدف از تمرینات کششی، افزایش دامنه حرکتی و کاهش خشکی مفصل است، اما بهتر است قبل از انجام هر ورزشی با پزشک خود مشورت کنید. انجام منظم تمرینات ورزشی، انعطاف پذیری لگن تان را افزایش می دهد و از شدت دردهایتان کاسته می شود.

1-حرکت کششی عضله خم کننده لگن

برای انجام این حرکت، در حالت ایستاده قرار بگیرید و زانوی پای آسیب‌ دیده را خم کرده و روی زمین بگذارید. پای سالم را در جلو نگه دارید. بالا تنه خود را به آرامی به سمت جلو حرکت دهید تا در ناحیه ران و لگن خود کشش احساس کنید. تکرار این حرکت، دامنه حرکتی لگن شما را بهبود می بخشد.

2-حرکت کششی عضله پیریفورمیس

ابتدا روی زمین دراز بکشید، مچ پای راست را روی زانوی چپ بگذارید و با کمک دست ‌ها، پای چپ را به سمت قفسه سینه بکشید تا خشکی و گرفتگی باسن و لگن بهبود پیدا کند.

3-حرکت کششی بالا آوردن زانو تا قفسه سینه

به پشت دراز بکشید، زانوی خود را به کمک دست‌ ها به سمت قفسه سینه بکشید. در صورت انجام درست این تمرین، درد لگن کم می شود، اما باید مراقب باشید که دچار گرفتگی زانو نشوید.

4-حرکت کششی عضله همسترینگ

برای انجام این حرکت، به پشت دراز بکشید، یک کش یا روسری دور پا بیندازید، سپس پا را صاف نگه دارید و به ‌آرامی بالا ببرید تا در پشت ران احساس کشش کنید. این حرکت را روزانه دو بار و هر بار ۶۰ ثانیه انجام دهید.

حرکات تقویتی برای درمان آتروز لگن به شرح زیر است:

انجام حرکات تقویتی به افزایش قدرت عضلات ران و باسن کمک کرده و از مفصل لگن در برابر سائیدگی محافظت می کنند. این حرکات ورزشی حتی برای افرادی که مبتلا به آرتروز نیستند، بسیار عالی می باشند.

1-حرکت تقویتی پل زدن

برای انجام این حرکت، کافیست به پشت دراز بکشید، زانوهایتان باید خم و کف پاها روی زمین باشد. سپس، باسن را از زمین بلند کنید، چند ثانیه در همان حالت بمانید و دوباره به حالت اولیه برگردید. این تمرین را روزانه دو بار و هر بار ۱۰ مرتبه انجام دهید.

2-حرکت تقویتی دور گردن مفصل لگن

روی دست و زانو قرار بگیرید. پای آسیب‌ دیده را خم نگه دارید و به آرامی بالا ببرید. این حرکت را می ‌توانید به صورت خوابیده به پهلو نیز انجام دهید.

3-حرکت تقویتی چرخش مفصل لگن

به پشت دراز بکشید، زانوها را خم کرده و سپس آن‌ ها را به آرامی به طرفین حرکت دهید. فقط تا جایی ادامه دهید که دردی احساس نکنید.

4-حرکت تقویتی بالا بردن پا

برای انجام این حرکت، به پشت دراز بکشید، زانوها را خم کنید. یکی از پاهایتان را به آرامی از روی زمین بلند کنید و چند ثانیه در همان حالت نگه دارید. این تمرین کمک می کند تا عضلات ران و لگن تقویت شود.

چگونه می‌توان درد ناشی از آرتروز ران را کاهش داد؟

اگرچه آرتروز مفصل ران، بیماری‌ است که درمان قطعی ندارد، اما خوشبختانه روش ‌های متعددی برای کاهش درد، بهبود حرکت و افزایش کیفیت زندگی شما وجود دارد.

در جدول زیر به راهکارهای کاهش درد ناشی از آرتروز ران را به شما ارائه می دهیم:

دوران ریکاوری بعد از عمل جراحی آرتروز لگن

پس از پایان عمل جراحی، به اتاق ریکاوری منتقل می ‌شوید تا وضعیت حیاتی تان کنترل شود. در این زمان، داروهای مُسکن برای کاهش درد و در صورت نیاز داروهای رقیق ‌کننده خون برای پیشگیری از لخته شدن به شما تجویز می ‌شود.

پس از برطرف شدن اثر بیهوشی و بازگشت هوشیاری، فیزیوتراپیست به شما در انجام حرکات اولیه مانند ایستادن و قدم ‌زدن کمک می ‌کند. شروع فیزیوتراپی بلافاصله بعد از جراحی، روند بهبود را تسریع کرده و نتایج درمانی بهتری به همراه دارد. معمولاً پس از عمل، بین ۱ تا ۳ روز در بیمارستان بستری خواهید بود.

در دوران بستری، تمرینات توانبخشی را زیر نظر فیزیوتراپیست شروع می کنید. این تمرینات به افزایش جریان خون، تقویت عضلات و کاهش خشکی مفصل کمک می کنند.

نشستن روی تخت، برخاستن از رختخواب، راه رفتن با کمک واکر یا عصا و همچنین ، تمرینات ساده برای افزایش دامنه حرکتی از جمله این تمرینات می باشند.

قبل از ترخیص، فیزیوتراپیست آموزش‌ های لازم درباره حرکات مجاز، نحوه نشستن، خوابیدن و خم شدن را در اختیار شما یا همراه تان  قرار می ‌دهد. بهتر است این مراقبت ها تا چندین ماه انجام دهید تا نتیجه بهتری دریافت کنید.

درمان آرتروز لگن بدون جراحی

در قسمت های قبل در مورد انواع روش های درمان آرتروز لگن توضیح داده شده است. با این حال در این قسمت به صورت خلاصه به روش های درمانی بدون جراحی می پردازیم.

1-پزشک برای کاهش درد لگن و باسن، داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی قوی به شما تجویز خواهد کرد.

2-تزریقات تخصصی هم برای تشخیص و هم تسکین درد استفاده می شوند. تزریق داخل مفصل ران، تزریق به تاندون پسواس، تزریق در کیسه زلالی تروکانتر از جمله این تزریقات می باشند.

3-فیزیوتراپی نقش بسیار کلیدی در بهبود کیفیت زندگی شما خواهد داشت. با انجام تمرینات اختصاصی که فیزیوتراپیست به شما ارائه می دهد، عضلات اطراف مفصل ران تقویت شده و در اصلاح الگوی حرکتی بسیار مؤثر خواهد بود.

4-در صورتی که فعالیت ‌های شغلی یا حرکات تکراری علت بروز درد لگن و باسن باشند، بهتر است به کاردرمانگر مراجعه کنید. کاردرمانگر با آموزش حرکات جایگزین و اصلاح فعالیت ‌ها، کمک می کند تا فشار روی لگن شما کاهش پیدا کند و مجدداً احساس درد نداشته باشید.

درمان آرتروز لگن با جراحی

اگر دچار آسیب یا آرتروز شدید در مفصل لگن هستید، جراحی تعویض مفصل لگن می‌ تواند بهترین گزینه درمانی برای بازگرداندن توان حرکتی و کاهش درد شما باشد. این جراحی توسط جراح ارتوپد متخصص انجام می گیرد و طی آن مفصل آسیب ‌دیده لگن برداشته شده و یک مفصل مصنوعی (پروتز لگن) جایگزین می‌ شود.

مفصل مصنوعی از چند بخش اصلی تشکیل شده است و هرکدام عملکرد خاصی دارند.

• کاسه فلزی
• کاسه پلاستیکی
• سر فلزی
• گردن فلزی
• دسته

مراحل انجام جراحی به شرح زیر می باشد:

قبل از شروع جراحی، متخصص بیهوشی شما را بیهوش می‌ کند تا هیچ دردی احساس نکنید. سپس جراح ارتوپد مراحل زیر را انجام می‌دهد:

1- بخش آسیب ‌دیده استخوان ران در ناحیه لگن را بر می دارد.

2-در مرحله بعد، دسته فلزی را در استخوان ران جا گذاری کرده و یک کره فلزی به آن متصل می کند.

3-در سومین مرحله، غضروف و بافت ‌های آسیب‌ دیده را از استابولوم (محل اتصال مفصل لگن)، پاکسازی می کند.

4-در مرحله بعد، استابولوم به صورت نیم‌کره شکل دهی شده و کاسه فلزی را در آن قرار داده می دهد.

5-در مرحله پنجم، کاسه پلاستیکی درون کاسه فلزی جایگذاری می شود.

6- در نهایت، سر فلزی را در کاسه پلاستیکی قرار می دهد تا مفصل بتواند در جهات مختلف حرکت روان داشته باشد.

مراقبت ‌های ضروری پس از جراحی

پس از اینکه جراحی با موفقیت انجام شد، مراقبت هایی که در دوره نقاهت انجام می دهید، اهمیت بسیاری دارد. درست است که استراحت کافی به ترمیم سریع تر بدن کمک می کند، اما توجه داشته باشید که بی تحرکی بیش از حد نیز می تواند باعث خشکی مفصل و تأخیر در بهبودتان شود.

مراقبت‌های ضروری پس از جراحی عبارتند از:

 1-یکی از مراقبت‌های ضروری پس از جراحی داشتن تغذیه مناسب پس از جراحی است.

رژیم غذایی سالم و سرشار از پروتئین، آهن، ویتامین  C، کلسیم و فیبر تأثیرات مثبت بسیاری در بهبود شما خواهد داشت. توصیه می کنیم از مصرف غذاهای چرب، فست ‌فودها و خوراکی ‌های پرکالری پرهیز کنید، چراکه اضافه وزن فشار مضاعفی به مفصل جدید وارد می ‌کند.

2-از دیگر مراقبت‌های ضروری پس از جراحی استراحت کافی می باشد.

به طور معمول، بازه بهبودی اولیه ۴ تا ۶ هفته طول می ‌کشد. پس از حدود یک ماه، می ‌توانید بدون واکر یا عصا راه بروید. بسته به شرایط جسمانی در افراد مختلف، دوره بهبود بین 4 تا 6 ماه زمان می برد.

3-حالت خوابیدن بعد از جراحی لگن یکی دیگر از مراقبت‌های ضروری پس از جراحی محسوب می شود.

بهترین حالت برای جلوگیری از فشار به مفصل جراحی ‌شده، خوابیدن به پشت است. بهتر است بین زانوها بالش قرار دهید. در ضمن، توجه داشته باشید در صورتیکه به پهلو می خوابید، حتماً بین زانوهایتان بالش قرار دهید تا مفصل تحت فشار قرار نگیرد و از خوابیدن روی شکم نیز، پرهیز کنید.

درمان جراحی لگن در شیراز

در صورتی که هر یک از علائم گفت شده در مقاله را مشاهده کردید، بهتر است برای تشخیص به دکتر سید احمد سبحانی ارتوپد شیراز مراجعه کنید و در مراحل اولیه تحت درمان قرار بگیرید تا مجبور نباشید شرایط سخت را پس از شدت پیدا کردن بیماری، تحمل کنید.