درد مفاصل | علل راه های تشخیص و درمان آن
وقتی زانوهایتان دیگر همراهی نمی کنند و در حرکت ساده ای مثل بالا رفتن از پله درد زیادی تحمل می کنید، نگرانی از اینکه «چرا این اتفاق افتاده؟» کاملاً طبیعی است. درد مفاصل از جمله مشکلاتی است که تقریباً همه ما در طول زندگی آن را تجربه می کنیم. در این مقاله در مورد اینکه درد مفاصل چیست؟ علل و علائم آن چیست و چه راهی برای درمان آن وجود دارد، بیشتر خواهیم خواند.
این مقاله برای شماست اگر:
- ورزشکار هستید.
- پدر و مادر سالمند دارید.
- در تصادف آسیب دیده اید.
- هنگام بالا رفتن از پله احساس درد دارید.
- متخصص ارتوپد یا فیزیوتراپیست هستید.
- جراح مفصل زانو در شیراز هستید.
درد مفاصل چیست؟
به التهاب و ناراحتی های پیش رونده در مفاصل بدن، درد مفاصل گفته می شود که علل متعددی می تواند منجر به بروز این عارضه شوند. ممکن است فکر کنید که درد مفاصل تنها در افراد مُسن دیده می شود، اما آنچه تحقیقات نشان می دهند، درصد قابل توجهی از مبتلایان، جوانان و افراد کم سن و سال می باشند.
همانطور که می دانید، مفصل ها، نقاط اتصال استخوان ها بوده و نقش بسیار مهمی در حرکت اعضای بدن دارند. به بیان دیگر، سلامت مفاصل تعیین کننده کیفیت حرکات بدن ما هستند و در صورت آسیب دیدن، توانایی حرکتی ما مختل خواهد شد.
به طور کلی سه دسته مفصل در بدنمان داریم:
1-مفاصل متحرک مانند مفصل دست، پا و زانو که بیشترین دامنه حرکتی را داشته و شایع ترین درد مفاصل در این قسمت ها دیده می شود.
2-مفاصل نیمه متحرک مانند مفاصل بین مهره ها که حرکت های محدود تری نسبت به نوع متحرک دارند.
3-مفاصل غیر متحرک مانند مفصل های جمجمه که تقریباً هیچ گونه حرکتی ندارند.
علت درد مفاصل و استخوان ها
درست است که درد مفاصل با افزایش سن و ضعیف شدن ساختار استخوان ها شدت پیدا می کند، اما این تنها علت درد مفاصل نمی باشد.
درد مفاصل یک بیماری پیش رونده و بسیار آزار دهنده است که می تواند فعالیت های روزانه ما را مختل کند و به مرور، توانایی حرکتی را در بدن ما کاهش می دهد. همانطور که گفته شد، شایع ترین درد مفاصل مربوط به مفصل زانو و مچ دست می باشد. در برخی از بیماران، شدت آسیب به حدی زیادی می باشد که خواب راحتی ندارند و مجبور هستند مفصل آسیب دیده خود را مرتب ماساژ دهند.
حتی اگر درد کمی در مفاصل خود مشاهده می کنید، آن را نادیده نگیرید، چرا که آسیب های کوچک به مرور زمان می توانند مشکلاتی جدی و غیر قابل درمان ایجاد کنند. بهتر است برای درمان فوری و تخصصی به دکتر متخصص ارتوپد شیراز مراجعه کنید و مراحل درمان خود را شروع کنید.
برخی دیگر از علل درد مفاصل و استخوان ها را در ادامه توضیح داده ایم:
1-اضافه وزن و فشار اضافی روی مفاصل به ویژه زانو و لگن منجر به تشدید درد می شود.
2-فعالیت ها و حرکات ورزشی غیر اصولی و سنگین می تواند منجر به آسیب و درد مفاصل شوند.
3-آسیب های ساختاری مفصل نیز علت درد مفاصل و استخوان ها می باشد. از آنجا که مفصل از کپسول مفصلی، رباط و غضروف تشکیل شده است، آسیب به هر کدام، می تواند منشاء درد باشد.
توجه داشته باشید که درد مفاصل همیشه شدید و غیر قابل تحمل نیست، شناسایی علت درد مفاصل و درمان به موقع آن، مانع از پیشرفت بیماری و بروز آسیب های جدی می شود.
چه عواملی باعث درد مفاصل میشوند؟
در جدول زیر به بررسی عواملی که منجر به درد مفاصل می پردازیم. شناخت بهتر این عوامل قطعاً کمک می کند تا در مسیر درمان موفق قرار بگیریم.
علل درد مفاصل | توضیحات |
آرتروز (ساییدگی مفاصل) | التهاب و درد مفصل به دلیل تخریب غضروف و ساییدگی آن |
روماتیسم مفصلی / آرتریت | بیماری التهابی با مکانیسم تخریب مفصل، مشابه آرتروز |
شکستگی اطراف مفصل | درد و محدودیت حرکتی به دلیل آسیب استخوانهای نزدیک مفصل |
دررفتگی مفصل | جابه جایی استخوان ها در مفصل و ایجاد درد شدید |
نقرس | تجمع اسید اوریک در بدن و ایجاد التهاب مفصل |
بیماری بی حرکتی بزرگسالان | نوعی آرتریت التهابی با علائمی مثل تب، جوش و درد مفصل |
بورسیت | التهاب کیسه های حاوی مایع سینوویال در اطراف مفصل |
فیبرومیالژیا | درد استخوان و مفصل همراه با خستگی، بی خوابی و اختلال حافظه |
اسپوندیلیت آنکیلوزان | بیماری التهابی، اتصال مهره ها در ستون فقرات |
سندرم درد ناحیه ای کمپلکس | اختلال در عملکرد سیستم عصبی و درد مفاصل مزمن |
نکروز آواسکولار | از بین رفتن بافت استخوان به دلیل اختلال جریان خون |
آرتریت گنوکوکی | عفونت مفصل ناشی از باکتری گنوکوک |
استئوآرتریت | بیماری التهابی تخریب کننده مفاصل |
آرتریت روماتوئید | التهاب مزمن مفصل و تخریب غضروف |
کم کاری تیروئید | اختلال هورمونی، منجر به درد مفاصل |
استئومیلیت | عفونت بافت استخوان |
تندینیت | التهاب و آسیب تاندون اطراف مفصل |
آرتریت روماتوئید جوانان | التهاب مفاصل در کودکان و نوجوانان |
ریکتز | نرمی و ضعف استخوان در کودکان ناشی از کمبود ویتامین D |
تب روماتیسمی | بیماری التهابی پس از عفونت استرپتوکوکی، تخریب مفصل |
لوکمی | سرطان خون یا استخوان، ایجاد درد مفاصل |
به نقل از سایت my.clevelandclinic
آرتروز یکی از شایع ترین انواع التهاب مفاصل است که به تدریج و در گذر زمان ایجاد می شود. در این بیماری، غضروفی که بهعنوان بالشتک محافظ بین استخوان ها قرار دارد، دچار ساییدگی و فرسودگی می شود. در نتیجه، مفاصل دچار درد، خشکی و محدودیت حرکت می گردند. آرتروز معمولاً روندی آهسته دارد و بیشتر در افراد بالای ۴۵ سال دیده می شود.
علت درد مفاصل دست
از آنجا که بسیاری از فعالیت های روزمره خود را با دست انجام می دهیم، طبیعی است که درد مفاصل دست بسیار شایع باشد و حرکت دست ما را محدود کند.
در برخی موارد، شکستگی استخوان مچ دست، دررفتگی، پیچ خوردگی مفصل یا ضربه شدید، از دیگر عواملی هستند که منجر به درد مفاصل شده و به همین دلیل، بیشتر ورزشکاران و افرادی که فعالیت های سنگین بدنی انجام می دهند، در معرض این آسیب ها قرار می گیرند.
در ضمن، برخی ضربه ها و آسیب های فیزیکی، فعالیت های تکراری و مداوم با دست مانند تایپ کردن، کارهای هنری و فعالیت هایی که فشار مدام به مفصل دست وارد می کنند، درد مزمن در ناحیه دست ایجاد کرده و نیاز است برای درمان فوری اقدام کنید.
روشهای درمان درد مفاصل و استخوان ها
روش های درمانی بسیاری برای درمان درد مفاصل وجود دارد. در ادامه مروری بر روشهای درمان درد مفاصل و استخوان ها داشته باشید.
چندین راهکارهای درمانی برای درد مفاصل وجود دارد:
- درمان دارویی
- درمان خوراکی و رژیم غذایی
- درمان گیاهی
- ماساژ و ورزش درمانی
- روش های تهاجمی مانند تعویض مفصل
هر یک از این روش ها را در ادامه توضیح خواهیم داد:
درمان دارویی درد مفاصل
دکتر سید احمد سبحانی، داروهای ضد التهاب و مُسکن را برای کاهش درد مفاصل به شما تجویز می کند. برخی از این داروها مواردی مانند ناپروکسن، استیل سالیسیلیک اسید و ایبوپروفن می باشد.
همچنین ممکن است از روش های تخصصی زیر نیز برای درمان مفاصل بهره ببرد:
- تزریق کورتون به مفصل برای کاهش التهاب شدید
- تجویز داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مانند متوترکسات
چنانچه درد مفصاصل ناشی از بیماری های زمینه ای باشد، متخصص در ابتدا به درمان بیماری اصلی می پردازد. برای مثال در بیماری نقرس، داروهای کاهش اسید اوریک و در موارد عفونت مفصلی، آنتی بیوتیک به بیمار تجویز می شود.
برای درمان درد مفاصل چه بخوریم؟
رژیم غذایی سالم تأثیر بسیاری در سلامت مفاصل و کاهش التهاب دارد.
در جدول زیر برخی مواد غذایی و تأثیرات آن ها را بر روی درد مفاصل توضیح داده ایم:
ماده غذایی | تأثیر بر درد مفاصل |
ماهی و مکمل امگا ۳ | کاهش التهاب و درد آرتروز |
سبزیجات و غلات کامل | تقویت مفاصل و کاهش التهاب |
لبنیات و دانه های روغنی | افزایش استحکام استخوان و مفصل |
زردچوبه | خواص ضد التهابی و تسکین درد |
زنجبیل، گیلاس، روغن زیتون | کاهش درد و التهاب مفصل |
شربت سرکه سیب با عسل | بهبود حرکت مفصل و کاهش درد |
قند و شیرینی، چربی های اشباع، غذاهای پرنمک، الکل و غذاهای حاوی امگا ۶ را حدالامکان در برنامه غذایی خود محدود کنید.
درمان درد مفاصل با ماساژ و ورزش
ماساژ و ورزش در کاهش فشار و درد مفاصل بسیار مؤثر می باشند. ورزش های آبی، ورزش های سبک مانند تای چی و حرکات کششی ملایم، ماساژ مفاصل با کرم ها و روغن های حاوی کپسایسین، روغن زیتون یا سیاهدانه را در روتین روزانه خود انجام دهید.
در ضمن، پیاده روی روزانه، استفاده از بریس یا زانوبند، کمپرس سرد و پرهیز از فعالیت های سنگین نیز از جمله راهکارهای درمان است که می توانید در منزل انجام دهید.
درمان گیاهی درد مفاصل
اخیراً استفاده از روش های گیاهی برای درمان درد مفاصل محبوبیت بسیاری پیدا کرده و آنچه که تحقیفات نشان می دهند، داروهای گیاهی می توانند به طور چشمگیری، التهاب و درد مفاصل را کاهش داده و در ترکیبب بسیاری از داروهای شیمیایی نیز استفاده می شوند.
برخی گیاهان دارویی مانند فلفل سیاه، اکالیپتوس، پنجه گربه، آلوئه ورا، زنجبیل و چای سبز از مواردی هستند که در کاهش التهاب و درد مفاصل تأثیرات بسیار دارند.
در میان ترکیبات گیاهی، یکی از مؤثرترین ضدالتهاب های طبیعی، زردچوبه می باشد. کورکومین موجود در این ادویه غذایی، خاصیت ضدالتهابی و آنتی اکسیدانی بسیار بالا داشته و مشابه داروهای مُسکن عمل می کند و به کاهش درد مفاصل، به ویژه درد زانو کمک می کند.
درمان درد مفاصل با روش های جراحی
در صورتی که درد مفاصل طولانی مدت باشد و با دارو، فیزیوتراپی یا ورزش بهبود پیدا نکند، ممکن است جراحی یکی از گزینههای درمانی باشد.
از جمله روش های جراحی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
1-آرتروسکوپی
در این روش، جراح دو یا سه برش کوچک روی پوست اطراف مفصل ایجاد میکند و با استفاده از آرتروسکوپ ( وسیله ای باریک و انعطاف پذیر که دارای دوربین فیبر نوری است ) داخل مفصل را مشاهده میکند. سپس در صورت نیاز، غضروف آسیب دیده را ترمیم کرده یا قطعات استخوانی اضافی را از داخل یا اطراف مفصل خارج می کند.
2-جوش دادن مفصل
در این روش، جراح دو سر استخوان را به یکدیگر متصل می کند تا مفصل از بین برود و استخوان ها در حالت ثابت جوش بخورند. برای ثابت نگه داشتن استخوان ها، از استفاده می کند. این جراحی معمولاً در مفاصل دست، مچ پا و ستون فقرات انجام میشود.
3-استئوتومی
در عمل استئوتومی، جراح استخوان های بلند بازو یا پا را برش داده و مجدداً تنظیم می کند تا فشار از روی بخش آسیب دیده مفصل برداشته شود و به کاهش درد و بهبود حرکت مفصل کمک می کند.
4-تعویض مفصل
اگر هیچکدام از روش های دیگر مؤثر نباشند، ممکن است نیاز به جراحی تعویض مفصل باشد. در این روش، مفصل فرسوده ای که غضروف محافظ آن از بین رفته است، با مفصل مصنوعی از جنس فلز یا پلاستیک جایگزین میشود. این عمل معمولاً برای مفصلهای لگن، زانو و شانه انجام میشود و اغلب نتایج بسیار خوبی دارد. بیشتر بیماران پس از این جراحی کاهش چشمگیر و ماندگاری در درد خود احساس میکنند.
به طور کلی تعویض مفصل در موارد زیر به کار می رود.
- تعوض مفصل ران برای درمان مشکلات لگن
- تعویض مفصل زانو در آسیب های شدید زانو
- تعویض مفصل شانه برای درمان مفصل شانه
درد مفاصل بعد از کرونا
یکی از شایع ترین بیماری ها پس از دوران کرونا، درد مفاصل می باشد که عمدتاً به دلیل التهاب باقی مانده در بدن یا تأثیر داروهای مصرفی در دوران بیماری بروز می کند. سعی کنید ویتامین ها، مواد معدنی و پروتئین هایی مانند ماهیچه، جوجه کباب با نارنج و خوراک های حاوی بادام را در برنامه غذایی خود بگنجانید.
مصرف برخی دمنوش های ضد التهاب مانند بابونه نیز تأثیرات مثبت بسیاری در تسکین درد مفاصل و بهبود تدریجی عملکرد بدن خواهد داشت.
درمان درد مفاصل در شیراز
در صورتی که کوچک ترین علائم و نشانه های درد مفاصل مشاهده می کنید و یا دچار ضربه فیزیکی شده باشید، نیاز است در اولین فرصت به متخصص ارتوپد مراجعه کنید و تحت درمان قرار بگیرید تا بتوانید مثل سابق، به فعالیت های روزمره خود بازگردید.
سوالات متداول در مورد درد مفاصل چیست؟
1-آیا ورزش در درد مفاصل ضرر دارد؟
ورزش سبک و منظم مانند شنا یا پیادهروی کمککننده است، نه مضر.
2- چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
اگر درد بیش از چند روز ادامه دارد یا همراه با تورم و تب است، باید مراجعه کنید.
3- چه آزمایشهایی برای تشخیص علت درد مفاصل انجام میشود؟
آزمایش خون، عکسبرداری رادیولوژی و MRI از بررسیهای رایج هستند.
4- آیا درد مفاصل در هوای سرد طبیعی است؟
بله، کاهش دما میتواند موجب خشکی مفصل و افزایش درد شود.
جمع بندی: آنچه در مورد درد مفاصل چیست؟ خواندیم.
درد مفاصل یکی از مشکلات شایع و در عین حال قابل درمان است که می تواند بر اثر عوامل مختلفی مانند التهاب، آسیب، افزایش سن یا حتی استرس بروز کند. آگاهی از علل، روش های مراقبت و زمان مناسب مراجعه به پزشک، نقش مهمی در کنترل و پیشگیری از تشدید این درد دارد. رعایت سبک زندگی سالم، حفظ وزن متعادل و انجام حرکات منظم ورزشی می تواند تا حد زیادی به حفظ سلامت مفاصل و کیفیت زندگی کمک کند.
