رباط صلیبی چیست و انواع آن
تا به حال وسط بازی یا تمرین، صدای “تق” از زانوی خود شنیده اید و بعد حس کنید زانویتان دیگر مثل قبل محکم نیست؟
این صدای کوچک ممکن است نشانه پارگی رباط صلیبی باشد. آسیبی که اگر آن را جدی نگیرید، می تواند ماه ها شما را از ورزش دور کند و حتی درد مزمن به جای بگذارد.
در این مقاله در مورد اینکه رباط صلیبی چیست و چه درمان هایی دارد و مراقبت ها به چه صورت خواهد بود، بیشتر خواهیم خواند. با ما همراه باشید.
این مقاله برای شماست اگر:
- احساس درد در زانوی خود دارید.
- جراحی رباط صلیبی در پیش دارید.
- در بازی فوتبال پای شما آسیب دیده است.
- متخصص ارتوپد یا فیزیوتراپیست هستید.
- و…
رباط صلیبی چیست؟
یکی از مهم ترین ساختارهای مفصل زانو، رباط صلیبی است که وظیفه آن، کمک به حفظ و پایداری زانو، جلوگیری بیش از حد از چرخش غیر طبیعی ساق پا می باشد. به طور کلی، زانو از چهار رباط اصلی تشکیل شده است که شامل رباط طرفی داخلی، رباط طرفی خارجی، رباط صلیبی قدامی و رباط صلیبی خلفی می باشد.
رباط های صلیبی به صورت مایل در زانو قرار گرفته و هماهنگ با یکدیگر، حرکات طبیعی زانو را کنترل می کنند.
لیگامان صلیبی قدامی ( ACL ) با رباط داخلی هم راستا بوده و حرکت زانو به سمت داخل و حرکت ساق پا به سمت جلو را محدود و کنترل می کنند. از طرف دیگر، لیگامان صلیبی خلفی (PCL) با رباط طرفی خارجی هم جهت بوده و حرکت ساق پا به عقب را محدود کرده و مانع از بروز حرکات غیرطبیعی می شوند.
رباط صلیبی یا ACL زانو کجاست؟
رباط صلیبی یا ACL زانو، نواری همبند و متراکم است که از استخوان ران تا استخوان ساق پا امتداد دارد و از کلاژن نوع I و III تشکیل شده است.
ACL یک ساختار کلیدی در مفصل زانو است، زیرا:
- از جابجایی استخوان درشت نی جلوگیری می کند.
- در برابر بارهای چرخشی داخلی مقاومت می کند.
- زاویه والگوس (خمیدگی به بیرون زانو) را کنترل می کند.
رباط صلیبی قدامی در جلوی استخوان درشت نی و کمی کنار خار قدامی آن متصل شده و بخشی از رباط نیز، به شاخ جلویی منیسک جانبی، قسمت غضروفی زانو که مانند بالشتک عمل می کند، وصل است. در صورت احساس درد در زانوی خود پس از هر گونه آسیبی، به دکتر متخصص ارتوپد شیراز مراجعه کنید تا معاینات لازم انجام شود.
انواع آسیب رباط های زانو
زانو دارای دو دسته رباط اصلی است: رباط های جانبی و رباط های صلیبی. در این بخش از مقاله، قصد داریم شما را با انواع آسیب رباط های زانو آشنا کنیم. مروری بر جدول زیر داشته باشید:
دسته بندی | انواع آسیب رباط های زانو | علت | علائم رایج | مثال ها |
رباط ها | رباط جانبی داخلی (MCL) |
|
|
|
رباط جانبی خارجی (LCL) |
|
|
| |
رباط صلیبی قدامی (ACL) |
|
|
| |
رباط صلیبی خلفی (PCL) |
|
|
| |
غضروف ها | پارگی منیسک |
|
|
|
غضروف مفصلی |
|
|
| |
تاندون | تاندون چهارسر ران |
|
|
|
کشکک تاندون |
|
|
| |
بورس ها | بورسیت پیش کشکک |
|
|
|
رباط های اصلی زانو کدامند؟
در ادامه مروری بر انواع رباط های اصلی زانو و وظایف آنها خواهیم داشت.
1-یکی از انواع رباط صلیبی، رباط صلیبی قدامی (ACL) می باشد.
این رباط در بخش مرکزی زانو قرار گرفته و وظیفه آن کنترل حرکت استخوان ساق پا به جلو و چرخش آن می باشد. رباط صلیبی قدامی در پایداری زانو در حرکات پیچیده مانند دویدن، پرش و تغییر جهت سریع نقش بسیاری دارد.
به نقل از سایت hopkinsmedicine
رباط صلیبی قدامی (ACL) یکی از شایع ترین رباطهایی است که دچار آسیب می شود. ACL اغلب در حین یک حرکت چرخشی ناگهانی (زمانی که پاها در یک جهت ثابت می مانند، اما زانوها به جهت دیگر می چرخند) کشیده و/یا پاره می شود. اسکی، بسکتبال و فوتبال ورزش هایی هستند که خطر آسیبهای ACL در آنها بیشتر است.
2- رباط صلیبی خلفی (PCL)از دیگر انواع انواع رباط صلیبی است.
این رباط نیز مانند رباط صلیبی قدامی در مرکز زانو قرار گرفته و حرکت ساق پا به عقب را کنترل می کند. رباط صلیبی خلفی باعث می شود تا زانو در موقعیتهای مختلف، حتی هنگام فشار شدید، پایدار باقی بماند و مانع از آسیب های جدی می شود.
رباط های جانبی زانو کدامند؟
رباط های جانبی نیز از چهار رباط اصلی زانو می باشند که وظیفه آن ها، پشتیبانی از زانو می باشد.
1-رباط طرفی داخلی(MCL) یکی از مهم ترین رباط های جانبی زانو می باشد.
این رباط بسیار محکم بوده و در قسمت داخلی زانو، بین استخوان ران و درشت نی قرار دارد. رباط طرفی داخلی، نه تنها به پایداری زانو کمک کرده، بلکه کپسول مفصلی را نیز، نگه می دارد و از بروز حرکات غیرطبیعی داخلی زانو جلوگیری می کند.
2-یکی دیگر از انواع رباط های جانبی زانو ، رباط طرفی خارجی (LCL)می باشد.
رباط طرفی خارجی، رباطی ریسمان شکل و محکم بوده که در پشت زانو قرار دارد و نقش کلیدی در پایداری مفصل زانو و همچنین آسیب های ناشی از پیچ خوردگی یا ضربه را دارد. شایع ترین نوع جراحت در بین رباط های زانو، مربوط به رباط طرفی خارجی می باشد.
آسیبهای شایع رباط زانو
زانو ممکن است به دلیل استفاده زیاد یا آسیب ناگهانی در ورزش، صدمه ببیند. درد، تورم و خشکی زانو از شایع ترین علائم آسیب یا صدمه به زانو می باشد.
برخی از آسیب های شایع رباط زانو عبارتند از:
- در رفتگی کشکک زانو
- پارگی تاندون کشکک
- پارگی عضلات چهارسر ران
- پارگی رباط های صلیبی قدامی یا خلفی
- شکستگی استخوان ران یا استخوان ساق
- پارگی رگ های خونی بر اثر ضربه و تجمع خون یا مایع اضافی در مفصل
فرق بین کشیدگی رباط و پارگی آن چیست؟
اگر می خواهید فرق بین کشیدگی رباط و پارگی آن را بهتر درک کنید، در جدول زیر به بررسی هر دو نوع آسیب می پردازیم:
موارد مقایسه | پارگی رباط زانو | کشیدگی رباط زانو |
تعریف |
|
|
علل ایجاد |
|
|
علائم |
|
|
میزان درد |
|
|
تشخیص |
|
|
تأثیر بر فعالیت روزانه |
تأثیر محسوس بر کیفیت زندگی |
|
دوره بهبودی | طولانیتر بسته به شدت آسیب | کوتاهتر |
درمان |
|
|
احتمال بازگشت به ورزش | نیازمند توان بخشی طولانی مدت و برنامه تمرینی تخصصی | بازگشت سریع تر با تمرینات سبک و کنترل شده |
مراقبت های بعد از عمل رباط صلیبی
پس از جراحی انواع رباط صلیبی توسط دکتر سید احمد سبحانی، بهترین متخصص ارتوپدی در شیراز، رعایت مراقبت ها تأثیر بسیاری در سرعت بهبود و بازگشت عملکرد طبیعی زانوهایتان خواهد داشت.
مروری بر نکات زیر داشته باشید:
1-یکی از مهم ترین مراقبت های بعد از عمل انواع رباط صلیبی، فیزیوتراپی است.
فیزیوتراپی به شما کمک می کند تا دامنه حرکتی زانو هایتان افزایش پیدا کرده و عضلات تقویت شوند، این تمرینات همچنین، مانع از خشکی مفصل می شوند.
دقت داشته باشید که تمرینات را باید زیر نظر فیزیوتراپیست انجام دهید. در ضمن، برخی از حرکات مناسب را می توانید در منزل دنبال کنید.
2-ویزیت منظم از دیگر مراقبت های بعد از عمل انواع رباط صلیبی می باشد.
بهتر است برای بررسی روند ترمیم و پیشگیری از عوارض احتمالی، به صورت منظم توسط متخصص ارتوپد ویزیت شوید و با نحوه مراقبت از زانو و انجام فعالیت های روزمره را آشنا شده و آموزش های لازم را بینید.
3- پس از عمل انواع رباط صلیبی، مصرف داروها را جدی بگیرید.
داروهایی را که پزشک به شما تجویز می کند، در زمان مشخص مصرف کنید. قطع خودسرانه دارو می تواند روند درمان شما را مختل کند یا منجر به بازگشت درد و التهاب شود.
4-استراحت و تغدیه مناسب پس از عمل انواع رباط صلیبی، بسیار اهمیت دارد.
برای بازسازی بافت ها و عضلات، استراحت کافی داشته باشید و تا جایی که می توانید پروتئین، ویتامین و مواد معدنی را در برنامه غذایی خود بگنجانید تا روند ترمیم سریع تر سپری شود.
5-پس از عمل رباط صلیبی از زخم خود مراقبت کنید.
محل زخم را تمیز و خشک نگه دارید و برای تعویض پانسمان در زمانی که پزشک تعیین کرده اقدام کنید. در ضمن، هنگام حمام کردن، زخم را با پانسمان مناسب بپوشانید تا خیس نشود.
6- یکی از مراقبت های بعد از عمل انواع رباط صلیبی، استفاده از یخ می باشد.
در چند روز اول پس از جراحی، کمپرس یخ کمک می کند تا درد، التهاب و تورم کاهش پیدا کند. بهتر است یخ را در فواصل زمانی مشخص و با یک لایه محافظ مانند حوله نازک، روی زانو قرار دهید.
7-پس از جراحی انواع رباط صلیبی، فعالیت سنگین انجام ندهید.
تا زمان بهبودی کامل، از انجام فعالیت های ورزشی یا حرکات سنگین خودداری کنید. این فعالیت ها باید به صورت تدریجی و در صورت تأیید پزشک انجام دهید.
ریسک های عمل جراحی رباط صلیبی چیست؟
پس از جراحی رباط باید انتظار چه چیزی را داشت؟
جراحی رباط صلیبی از جمله عمل های رایج و تخصصی ارتوپدی است که با هدف ترمیم و جایگزینی رباط پارهشده زانو انجام میشود.
این رباط نقش مهمی در حفظ پایداری زانو و جلوگیری از حرکات غیرطبیعی دارد و معمولاً در اثر ورزش های پرتحرک، تغییر جهت های ناگهانی یا ضربه های شدید آسیب می بیند. در این جراحی، رباط آسیب دیده با بافت پیوندی جدید جایگزین می شود تا عملکرد طبیعی زانو بهبود پیدا کند.
پس از عمل، مراقبت های دقیق، فیزیوتراپی منظم و انتخاب جراح باتجربه در بازگشت شما به زندگی سابق کمک می کند.
سوالات متداول در مورد رباط صلیبی چیست؟
1-آیا بعد از عمل می توانم ورزش حرفه ای انجام دهم؟
بله، با رعایت کامل فیزیوتراپی و نظر پزشک می توانید به ورزش حرفه ای ادامه دهید.
2-درد بعد از عمل رباط صلیبی طبیعی است؟
بله، وجود درد و تورم در روزهای اول طبیعی است و با دارو و استفاده از یخ می توانید آن را کنترل کنید
3-آیا ممکن است رباط صلیبی دوباره پاره شود؟
در صورت بی احتیاطی یا بازگشت زودهنگام به ورزش های سنگین، احتمال پارگی مجدد وجود دارد.
4-هزینه جراحی رباط صلیبی چقدر است؟
هزینه بسته به نوع بیمارستان، روش جراحی و تجربه جراح متفاوت است.
جمع بندی: آنچه در مورد رباط صلیبی چیست؟ خواندیم.
چنانچه زانوی شما درد می کند یا احساس شل شدگی در زانوی خود دارید، ممکن است رباط صلیبی تان آسیب دیده باشد. نگران نباشید، چون با تشخیص درست و انتخاب روش درمانی مناسب، چه فیزیوتراپی باشد و چه جراحی، می توانید دوباره به زندگی عادی و حتی ورزش بازگردید.
کافیست مراقبت های بعد از عمل را جدی بگیرید و زیر نظر یک جراح زانو یا فوق تخصص باتجربه مراحل درمان را طی کنید تا بهتدریج زانویتان به وضعیت طبیعی برگردد و از عوارض بعدی جلوگیری شود.

