پارگی رباط صلیبی؛ از تشخیص تا درمان قطعی

·        پارگی رباط صلیبی در زندگی روزمره

تقریباً 80 درصد از موارد پارگی رباط صلیبی بدون ضربه مستقیم و به دلیل جابجایی غیر عادی استخوان درشت نی نسبت به استخوان ران، رخ می دهد.

در زندگی روزمره زمانی ممکن است به دلیل هر یک از موارد زیر، مجبور به درمان پارگی رباط صلیبی شده باشید:

• وقتی ناگهان توقف می کنید و یا می چرخید. برای مثال زمان دویدن برای گرفتن وسیله‌ای یا جلوگیری از زمین خوردن.
• زمانی که از پله هایی با ارتفاع کم می پرید و کشش غیر عادی در ACL اتفاق می افتد.
• زمانی که به صورت ناگهانی تغییر جهت می دهید، برای مثال زمان فرار از خطر ناگهانی.
• زمان بلند کردن اجسام سنگین با چرخش زانو یا چرخش سریع روی پله نیز، می‌تواند ACL را تحت فشار قرار دهد.

·        پارگی کامل vs ناقص

بسته به آسیبی که به رباط وارد شده باشد، پارگی رباط صلیبی می تواند خفیف، متوسط یا ناقص باشد.

• در پارگی خفیف رباط دچار کشیدگی یا آسیب جزئی می شود و معمولاً خونریزی داخل مفصل و ناپایداری زانو بسیار کم دیده می شود و می توانید راه بروید، اما کمی احساس درد خواهید داشت.
• در پارگی ناقص، بخشی از الیاف رباط آسیب می بیند. در این مورد، درد و بی ثباتی زانو و تورم نسبت به مورد قبل، بیشتر است و ممکن است موقع راه رفتن کمی احساس ناپایداری در زانوها داشته باشید.
• اما در پارگی کامل رباط صلیبی، تمام فیبرهای رباط پاره می‌ شوند. در این حالت، خونریزی داخل مفصل زانو شدید بوده و بی‌ ثباتی مفصل به حداکثر می ‌رسد.

شنیده شدن صدای «تق» یا «پاپ» در لحظه آسیب، خالی کردن زانو، تورم سریع و درد شدید بلافاصله پس از آسیب مهم ‌ترین علائم پارگی کامل رباط صلیبی می باشد

بهترین دکتر جراح رباط صلیبی در شیراز با تشخیص دقیق، بهترین روش را برای درمان پارگی رباط صلیبی انتخاب می کند. ممکن است درمان پارگی رباط صلیبی بدون جراحی انجام گیرد و یا متخصص جراحی رباط صلیبی را تنها راه درمان تشخیص دهد.

علائم پارگی رباط صلیبی (از صدای تق تا ناپایداری زانو)

پارگی رباط صلیبی قدامی (ACL) معمولاً با علائمی همراه است که شدت و زمان بروز آن‌ ها به میزان آسیب بستگی دارد. متخصص با آگاهی کامل از این علائم به تشخیص و درمان پارگی رباط صلیبی اقدام کرده و درگیر آسیب‌ های ثانویه زانو نخواهید شد.

· علائم فوری پارگی رباط صلیبی

این علائم اغلب در پارگی کامل رباط صلیبی دیده می‌ شوند و سریعاً باید به پزشک متخصص مراجعه کنید:

• شنیدن صدای “تق یا پاپ”  در لحظه آسیب، مشخص‌ترین علائم پارگی رباط صلیبی است.
• درد شدید و ناگهانی زانو بلافاصله پس از آسیب.
• تورم سریع مفصل زانو که به دلیل خونریزی داخل مفصل، معمولاً طی ۲ تا ۶ ساعت رخ می دهد.
• احساس ناپایداری یا خالی کردن زانو هنگام ایستادن یا راه رفتن.
• ناتوانی در ادامه فعالیت یا ورزش به دلیل کاهش کنترل مفصل.

·        علائم دیرهنگام پارگی رباط صلیبی

اگر دچار پارگی ناقص رباط صلیبی شده باشید و یا درمان را به تعویق بیاندازید، علائم زیر به ‌صورت تدریجی ظاهر می ‌شوند

• تشدید درد، تورم و خشکی زانو پس از فعالیت یا حتی پس از استراحت.
• احساس بی‌ ثباتی زانو هنگام تغییر جهت، بالا رفتن از پله یا راه رفتن طولانی.
• محدودیت در خم و راست کردن زانو و سفتی مفصل.
• درد مزمن زانو که با گذشت زمان بدتر می‌ شود.

این علائم کیفیت زندگی شما را مختل کرده و در صورت نادیده گرفتن درمان، احتمال نیاز به جراحی رباط صلیبی بالاست.

·        تفاوت علائم پارگی رباط صلیبی با پارگی مینیسک

اگرچه پارگی رباط صلیبی و پارگی مینیسک هر دو باعث زانو درد می‌ شوند، اما علائم آن ‌ها تفاوت ‌های مهمی دارد:

• در پارگی رباط صلیبی، ناپایداری و خالی کردن زانو علامت غالب است، در حالی که در پارگی مینیسک بیشتر قفل شدن زانو را تجربه می کنید.
• تورم در پارگی ACL معمولاً سریع و شدید است، اما در پارگی مینیسک ممکن است به صورت تدریجی است..

صدای «تق» در لحظه آسیب بیشتر از علائم پارگی رباط صلیبی است.

• درد مینیسک اغلب در یک نقطه مشخص از زانو احساس می ‌شود، اما درد ACL معمولاً عمقی است و در نواحی اطراف نیز پخش می شود.

اگر می خواهید با درمان پارگی رباط صلیبی بدون جراحی بهبود پیدا کنید، باید در اولین فرصت به متخصص ارتوپد در شیراز مراجعه کنید.

آیا بدون MRI هم می ‌توان پارگی رباط صلیبی را تشخیص داد؟

در بسیاری از موارد پزشک متخصص پارگی رباط صلیبی را بدون انجام MRI و تنها با معاینه فیزیکی دقیق و تست‌ های بالینی تشخیص می دهد.

در واقع متخصص با بررسی علائم بیمار، سابقه آسیب و انجام برخی تست‌ های خاص زانو می‌ تواند تا حد زیادی وجود یا عدم وجود پارگی رباط صلیبی پی ببرد. البته MRI به ‌عنوان ابزار تکمیلی در برخی شرایط ضروری است.

پزشک در ابتدا از شما درباره نحوه آسیب ‌دیدگی، شنیده شدن صدای تق، تورم سریع زانو، ناپایداری یا خالی کردن زانو سؤال می ‌پرسد و سپس معاینه فیزیکی را انجام می ‌دهد.

1-تست ‌های بالینی (Lachman – Pivot Shift)

از مهم‌ترین روش‌ها برای تشخیص پارگی رباط صلیبی، تست‌های بالینی زانو می باشد.

• تست لاچمن Lachman برای تشخیص دقیق پارگی رباط صلیبی استفاده می شود. پزشک با ثابت نگه داشتن ران و حرکت دادن ساق پا به جلو، میزان جابجایی غیرطبیعی استخوان درشت ‌نی را بررسی می ‌کند. جابه‌جایی بیش نشان می دهد که دچار پارگی رباط صلیبی شده اید.

• پزشک با استفاده از تست پیوت شیفت ناپایداری عملکردی زانو را بررسی می کند. تست پیوت شیفت نشان می ‌دهد زانو چقدر ثبات خود را از دست داده است. اگر رباط صلیبی پاره شده باشد، هنگام خم شدن زانو، استخوان ساق ناگهان می ‌لغزد و جا می ‌افتد.

2-چه زمانی MRI برای پارگی رباط صلیبی ضروری است؟

اگرچه همیشه MRI لازم نیست، اما در شرایط زیر انجامMRI  زانو ضروری است:

• در صورتی که تورم شدید و درد شما آنقدر باشد که معاینه دقیق دشوار باشد.
• شک پزشک به آسیب ‌های هم‌ زمان مانند پارگی مینیسک، غضروف یا رباط‌ های جانبی.
• قبل از اقدام برای جراحی رباط صلیبی.
• اختلاف نظر پزشکان در تشخیص بالینی.

اشتباهات رایج در تفسیر MRI رباط صلیبی

یکی از نکات مهم در تشخیص پارگی رباط صلیبی، تفسیر صحیح MRI است. برخی اشتباهات رایج در تفسیر MRI رباط صلیبی به شرح زیر می باشند:

• طبیعی گزارش شدن MRI در حالی که بیمار از نظر بالینی دچار ناپایداری زانو است.
• اشتباه گرفتن کشیدگی رباط با پارگی کامل.
• تمرکز بیش از حد روی تصویر MRI و نادیده گرفتن علائم بالینی بیمار.
• تشخیص پارگی رباط صلیبی قدیمی به‌ عنوان آسیب حاد

در نهایت می توان گفت برای درمان پارگی رباط صلیبی بدون جراحی، پزشک پس از بررسی علائم اولیه و بالینی و عکس ها و تصویر برداری ها، بهترین روش درمان را به شما تجویز می کند.

آیا پارگی رباط صلیبی حتماً نیاز به جراحی دارد؟

• چه کسانی حتماً جراحی می‌خواهند.
• چه کسانی می‌توانند بدون جراحی زندگی کنند.
• خطرات درمان نکردن

برخی از بیماران بدون عمل جراحی هم می‌ توانند زندگی فعال و بدون درد داشته باشند، اما برای برخی دیگر ممکن است تنها راه درمان پارگی رباط صلیبی، جراحی باشد.

چه کسانی حتماً به جراحی رباط صلیبی نیاز دارند؟

پزشک متخصص معمولاً زمانی جراحی را ضروری می داند که:

• پارگی رباط صلیبی کامل باشد.
• زانو به‌ طور مکرر خالی کند یا ناپایدار باشد.
• درمان ‌های غیرجراحی و فیزیوتراپی نتیجه مطلوب ندهد.
• همزمان مینیسک یا سایر رباط‌های زانو آسیب دیده باشند.
• بیمار ورزشکار حرفه‌ ای باشد و یا فعالیت‌ های چرخشی و پرتحرک انجام دهد.

چه کسانی می ‌توانند بدون جراحی زندگی کنند؟

درمان پارگی رباط صلیبی بدون جراحی برای بیماران زیر جواب می دهد:

• بیمارانی که درگیر کشیدگی یا پارگی ناقص ACLشده اند.
• کسانی که پس از تمرینات و درمان های فیزیوتراپی دیگر بی‌ ثباتی واضح در زانو ندارند.
• کسانی که فعالیت ‌های روزمره سبک و بدون حرکات شدید چرخشی انجام می دهند.

خطرات درمان نکردن پارگی رباط صلیبی

اینکه از خود بپرسیم آیا پارگی رباط صلیبی خوب می ‌شود ولی درمان ها را نادیده بگیریم، در بلند مدت پیامدهای منفی زیر را به دنبال دارد.

• افزایش خطر پارگی مینیسک
• ساییدگی و تخریب تدریجی مفصل زانو
• بی‌ ثباتی مزمن و خالی کردن مکرر زانو
• افزایش احتمال آرتروز زودرس زانو

درمان پارگی رباط صلیبی بدون جراحی

تنها راه پارگی رباط صلیبی همیشه جراحی نیست، شدت آسیب و ناپداری زانوها مشخص می کند که درمان پارگی رباط صلیبی بدون جراحی جواب می دهد یا خیر.

زمانی که درگیر کشیدگی‌ و پارگی‌ ناقص رباط صلیبی شده باشید، درمان ‌های غیرجراحی می ‌توانند به ‌خوبی جواب بدهند و بدون عمل جراحی، عملکرد طبیعی زانوهایتان تا حد زیادی باز می گردد.

به طور کلی هدف اصلی درمان پارگی رباط صلیبی بدون جراحی، کاهش درد و التهاب زانو، بازگرداندن دامنه حرکتی طبیعی، تقویت عضلات اطراف مفصل و همچنین، افزایش ثبات زانو در فعالیت ‌های روزمره می باشد.

نقش فیزیوتراپی در درمان غیرجراحی رباط صلیبی

اساسی ترین روش درمان پارگی رباط صلیبی بدون جراحی، فیزیوتراپی است. فیزیوتراپیست در ابتدا بر روی کم کردن ورم و درد تمرکز می کند و پس از آن، به شما تمریناتی می دهد که عضلات ران و ساق تقویت شوند.

علاوه بر انجام تمرینات در فیزیوتراپی، روش های زیر نیز به بهبود کنترل زانو و ترمیم سریع تر شما کمک می کند:

• تکار
• اولتراسوند
• لیزر پرتوان
• الکتروتراپی
• تمرینات حس عمقی

استفاده از بریس زانو در درمان پارگی رباط صلیبی بدون جراحی

اگر پارگی رباط صلیبی ناقص باشد، پزشک پیشنهاد می کند تا از بریس استفاده کنید. در واقع بریس حرکات اضافی زانو را کنترل می کند و مانع از تشدید شدن آسیب می شود.

علاوه بر بریس در روزهای اولیه که رباط صلیبی آسیب می بیند، مراقبت های ساده زیر می تواند به شما کمک کند:

• بانداژ فشاری
• استفاده از یخ چند بار در روز
• محدود کردن فعالیت‌ های سنگین
• بالا نگه داشتن زانو بالاتر از سطح قلب

این اقدامات، التهاب را کم می‌ کنند و در واقع کمک می کنند تا زانو برای درمان‌ های بعدی آماده شود.

محدودیت‌ها و ریسک‌های درمان بدون جراحی

واقعیت این است که درمان غیرجراحی برای همه مناسب نیست. این روش‌ ها بیشتر برای کشیدگی‌ها و پارگی‌های ناقص رباط صلیبی جوابگو هستند.

اما در شرایطی مانند پارگی کامل رباط صلیبی، بی ‌ثباتی شدید یا خالی کردن مکرر زانو، آسیب همزمان مینیسک یا سایر رباط‌ها، احتمال نیاز به جراحی رباط صلیبی بالا می رود.